به گزارش خبرنگار پایگاه تحلیلی خبری مرزداران به نقل از اروم نیوز، آذربایجان‌غربی با برخورداری از چندین مرز رسمی، قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بین‌المللی و همجواری با سه کشور، یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های کشور در حوزه تجارت، ترانزیت و اقتصاد مرزی به شمار می‌رود؛ ظرفیتی که به باور مسئولان، هنوز بخش قابل توجهی از آن به اقتصاد واقعی مردم تبدیل نشده است. در ماه‌های اخیر، توسعه زیرساخت‌های مرزی، افزایش ظرفیت پایانه‌ها، ساماندهی تردد کامیون‌ها، راه‌اندازی بازارچه‌های مرزی و تقویت لجستیک در دستور کار مدیریت استان قرار گرفته است.
رضا رحمانی، استاندار آذربایجان‌غربی، در گفتگوی تفصیلی با اروم‌نیوز از ضرورت تغییر نگاه به مرزها سخن می‌گوید و تأکید دارد که هدف نهایی، صرفاً افزایش تردد از مرزها نیست؛ بلکه باید تجارت و ترانزیت به شکل‌گیری انبارها، مراکز لجستیکی، صنایع، حمل‌ونقل و خدمات در شهرستان‌های استان منجر شود و آثار اقتصادی آن در زندگی مردم دیده شود. وی همچنین از برنامه‌های توسعه پایانه‌های مرزی، افزایش گیت‌های بازرگان، تقویت بازارچه‌ها و ساماندهی نظام نوبت‌دهی کامیون‌ها می‌گوید؛ اقداماتی که به گفته وی، می‌تواند آذربایجان‌غربی را از یک استان مرزی به یک قطب اقتصادی و ترانزیتی تبدیل کند.
مشروح این گفتگو را در ادامه می‌خوانید:
اروم‌نیوز: شما بارها بر استفاده از ظرفیت‌های مرزی آذربایجان‌غربی تأکید کرده‌اید. از نگاه شما، مرز چگونه می‌تواند به یک ظرفیت واقعی اقتصادی برای مردم تبدیل شود؟
رحمانی: به نظر من در حوزه مرز هم باید نگاه و رویکردمان تغییر کند. اگر احساس کنیم این منطقه باید محل شکوفایی اقتصادی باشد، می‌توانیم ظرفیت‌های موجود را احیا کنیم و برای مردم درآمد ایجاد کنیم. مرز فقط محل عبور کالا یا مسافر نیست. ما مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها را در اختیار داریم؛ از تجارت مرزی و مرزنشینی گرفته تا مناطق آزاد، فعالیت‌های ورزشی، ترانزیت و ظرفیت‌های مختلف اقتصادی. این‌ها یک پکیج کامل از فعالیت‌های اقتصادی هستند که اگر به‌درستی کنار هم قرار بگیرند، می‌توانند اقتصاد استان را متحول کنند. در یک سال گذشته در حوزه ترانزیت پیشرفت‌های خوبی داشته‌ایم، اما موضوع مهمی که من دنبال می‌کنم این است که این اقدامات باید به فعالیت اقتصادی واقعی و ملموس در زندگی مردم تبدیل شود.
اروم‌نیوز: منظورتان از تبدیل ظرفیت مرزی به فعالیت اقتصادی چیست؟
رحمانی: یعنی تجارت مرزی نباید فقط در نقطه مرزی اتفاق بیافتد. باید آثار آن به داخل شهرستان‌ها و شهرهای استان برسد. وقتی تجارت شکل میگیرد، باید انبار، لجستیک، حمل‌ونقل، صنایع مرتبط، خدمات، رستوران، مراکز اقامتی و سایر فعالیت‌های وابسته نیز شکل بگیرد. اگر این زنجیره کامل شود، وقتی در هر نقطه از استان حرکت می‌کنید، باید آثار توسعه اقتصادی را ببینید؛ انبارهای فعال، مراکز لجستیکی، ناوگان حمل‌ونقل، پایانه‌ها و فعالیت‌های صنعتی و خدماتی مرتبط با تجارت. این همان چیزی است که من به‌طور جدی دنبال می‌کنم. هدف این نیست که فقط بگوییم مرز فعال شده است؛ باید ببینیم این فعالیت مرزی چه میزان اشتغال ایجاد کرده و چه مقدار درآمد آن به اقتصاد استان و زندگی مردم منتقل شده است.
اروم‌نیوز: یکی از موضوعات مهم در این زمینه، وضعیت پایانه‌های مرزی و فرآیند تردد است. چه برنامه‌ای برای رفع مشکلات موجود دارید؟
رحمانی: یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که باید مورد توجه قرار بگیرد، نوسازی و توسعه پایانه‌های مرزی است. برای هر مرز باید متناسب با میزان تردد و ظرفیت آن، زیرساخت مناسب ایجاد کنیم. برای نمونه، مرز بازرگان را در نظر بگیرید. در این مرز حجم قابل توجهی از تردد مسافری و کامیونی وجود دارد. اگر روزانه هزاران نفر بخواهند از تعداد محدودی گیت عبور کنند، طبیعی است که فرآیند کنترل و ارائه خدمات با مشکل مواجه شود. فرض کنید در یک روز چند هزار مسافر از دو گیت عبور کنند؛ کنترل گذرنامه، بررسی ممنوع‌الخروجی، بازرسی و سایر فرآیندها زمان‌بر است. بنابراین باید تعداد گیت‌ها، تجهیزات و نیروی انسانی متناسب با حجم تردد افزایش پیدا کند. در بخش کامیونی نیز همین موضوع وجود دارد. اگر ظرفیت گیت‌ها افزایش پیدا کند، تعداد بیشتری کامیون می‌تواند در زمان کوتاه‌تری از مرز عبور کند و این مسئله مستقیماً بر کاهش صف و افزایش بهره‌وری مرز اثر خواهد گذاشت.
اروم‌نیوز: آیا این توسعه گیت‌ها و تجهیزات در دستور کار قرار گرفته است؟
رحمانی: بله، توسعه و نوسازی پایانه‌ها را شروع کرده‌ایم. موضوع مهم این است که نگاه ما باید از افزایش صرف تعداد گیت‌ها فراتر برود. تجهیزات الکترونیکی، سامانه‌های کنترل، نیروی انسانی و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف نیز باید متناسب با این توسعه افزایش پیدا کند. اگر قرار است مرز شبانه‌روزی فعالیت کند، همه دستگاه‌های مستقر در مرز نیز باید آمادگی ارائه خدمت در تمام ساعات شبانه‌روز را داشته باشند. نمی‌شود یک بخش فعال باشد اما بخش دیگری امکان ارائه خدمت نداشته باشد. ما این مسائل را با مسئولان مربوط مطرح کرده‌ایم و خوشبختانه اصل موضوع مورد پذیرش قرار گرفته است.
اروم‌نیوز: موضوع درآمدهای حاصل از فعالیت مرزی نیز مطرح است. آیا این درآمدها می‌تواند دوباره برای توسعه مرزها هزینه شود؟
رحمانی: طبیعتاً درآمد حاصل از فعالیت‌های مرزی باید در چارچوب قوانین و سیاست‌های کشور مدیریت شود، اما نکته مهم این است که توسعه زیرساخت مرزها باید متناسب با درآمد و ظرفیت اقتصادی آنها باشد. وقتی مرزی درآمد ایجاد می‌کند، باید زیرساخت آن نیز تقویت شود تا ظرفیت بیشتری برای تجارت و تردد ایجاد کند. اگر پایانه توسعه پیدا کند، درآمد افزایش پیدا می‌کند و این چرخه می‌تواند به نفع اقتصاد منطقه باشد.
اروم‌نیوز: ایجاد بازارچه‌های مرزی و زیرساخت‌های لجستیکی چه جایگاهی در برنامه شما دارد؟
رحمانی: یکی از برنامه‌های ما راه‌اندازی و تقویت بازارچه‌ها در کنار مرزهاست. در کنار آن باید زیرساخت‌های لازم برای شهرک‌های صنعتی، لجستیک، پایانه‌ها و مراکز خدماتی نیز ایجاد شود. همچنین موضوعاتی مانند تیرپارک و مراکز خدماتی برای رانندگان باید مورد توجه قرار گیرد. راننده‌ای که مسیر طولانی را طی می‌کند، نیاز به استراحتگاه، خدمات رفاهی و امکانات مناسب دارد. این خدمات هم بخشی از اقتصاد مرز محسوب می‌شود. ما باید کرانه و پس‌کرانه مرز را به رسمیت بشناسیم؛ یعنی فعالیت اقتصادی نباید فقط به نقطه صفر مرزی محدود شود. باید زنجیره‌ای از فعالیت‌ها از مرز تا شهرهای اطراف و سپس سایر نقاط استان شکل بگیرد.
اروم‌نیوز: یکی از مشکلات موجود، مدیریت نوبت کامیون‌ها و صف‌های طولانی در مرز است. این مسئله را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
رحمانی: بخشی از مشکل به سامانه نوبت‌دهی مربوط است. سامانه نوبت‌دهی اقدام خوبی است، اما اجرای درست آن اهمیت زیادی دارد. فرض کنید یک راننده برای ۲۵ مهر نوبت گرفته است، اما چند روز زودتر در محدوده مرز حاضر می‌شود و منتظر می‌ماند. وقتی تعداد زیادی از رانندگان این کار را انجام دهند، عملاً بخشی از ازدحام دوباره ایجاد می‌شود. مدیریت این فرآیند نیازمند نظارت دقیق‌تر، ارتقای سامانه و همکاری رانندگان است تا نوبت‌دهی به معنای واقعی کلمه بتواند بار ترافیکی و توقف‌ها را کاهش دهد.
