به گزارش خبرنگار پایگاه تحلیلی خبری «مرزداران» به نقل از اروم نیوز؛، شاهرخ احمدزاده فعال اجتماعی و سیاسی در یادداشتی نوشت: همزمانی شگرف و هوشمندانه برگزاری «رزمایش میدانی جانفدا» در روز پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ در جغرافیای راهبردی استان آذربایجانغربی با شکلگیری یک طوفان الگوریتمی بیسابقه در پهنه فضای مجازی، نقطهعطفی دگرگونساز در ادبیات ارتباطات بحران و جامعهشناسی شبکهای ایران پدید آورده است.
این همافزایی بینظیر میان تحرک واقعی و زیستی-امنیتی در میدان و تکثیر شتابان نشانهها در بستر دیجیتال، توانست یک اقدام بومی و منطقهای را به پدیدهای ارتباطاتی در تراز بینالمللی مبدل سازد. در دیار سرافراز باکری، جایی که مؤلفههای ثبات و پایداری ملی همواره با پیچیدگیهای مرزی و تهدیدات پیرامونی گره خورده است، پیوند خوردن آمادگی میدانی با کنشگری ارگانیک کاربران شبکههای اجتماعی، بازنمایی نوینی از اقتدار نرم جمهوری اسلامی ایران را رقم زد.
انعکاس این رویداد میدانی در بسترهای دیجیتال نشان داد که همبستگی ملی و اراده بومی، قادر است از حصارهای جغرافیای فیزیکی عبور کرده و پیام اقتدار زیستی و هوشیاری اجتماعی را به عمق لایههای افکار عمومی جهان گسیل دارد. این تحرک میدانی-شبکهای، فراتر از یک واکنش عاطفی یا پویش زودگذر، نشاندهنده شکلگیری الگوی جدیدی از «کنشگری شبکهای» است که نیازمند تبیین دقیق در چارچوب نظریههای معاصر رسانه میباشد.
برای کالبدشکافی عمیق علمی این طوفان دیجیتال، اتکا به نظریههای جامع جامعهشناسی شبکهای، بهویژه مفاهیم کلیدی مطرحشده در اثر ارزشمند مگ کیل با عنوان «انقلاب هشتگها (اسلکتیویست)» با ترجمه سید علی موسوی که در سال ۱۴۰۵ توسط انتشارات نسل روشن به زیور طبع آراسته شد، گشایشگر بسترهای تحلیلی نوینی است. مگ کیل در این اثر ماندگار، کنشگری مجازی یا «اسلکتیویسم» را نه یک تحرک سطحی، بلکه به مثابه «توپخانهای که میتواند سیستمی را فلج کرده یا آن را به چرخه قدرت بازگرداند» مفهومسازی میکند. بر اساس چارچوب نظری این اثر، نافرمانی مدنی الکترونیکی ماهیتی کاملاً آگاهانه دارد و منطق آن از قانونشکنیهای عام و انفعالی مانند نقض کپیرایت تمایز مییابد؛ چرا که کنشگری آگاهانه غیرخشونتآمیز بیش از آنکه به دنبال تخریب یا خسارتهای فیزیکی باشد، هدف بنیادین خود را بر «درگیرسازی ذهن مخاطبان» و جلب توجه افکار عمومی به آرمانها و پیوستهای امنیتی-زیستی متمرکز میسازد.
در جریان طوفان رسانهای ۲۱ آبان ۱۴۰۵، افکار عمومی و آحاد جامعه شبکهای ایران بدون توسل به رفتارهای آنارشیک یا هیجانات مخرب، به اسلکتیویستهایی تمامعیار تبدیل شدند که با رعایت پرنسپهای عدم خشونت، ریسکهای امنیتی را به حداقل رسانده و بهانه اقدامات سرکوبگرانه را از ماشین جنگ رسانهای دشمن سلب کردند. این مواجهه آگاهانه شبکهای، شالودههای تحلیل ساختاری و نقد کارتلهای فناوری غربی را فراروی محققان حوزه ارتباطات بینالملل قرار میدهد.
واسازی معماری الگوریتمی و نقد ساختاری انحصار شرکتهای بزرگ فناوری غربی، ابعاد پنهان جنگ الگوریتمی جاری علیه کشورهای مستقل را آشکار میسازد. امروزه غولهای فناوری شامل کارتل «متا»، ساختارهای الگوریتمی تحت مدیریت ایلان ماسک در «پلتفرم ایکس» و حتی پردازشگرها و مدلهای هوش مصنوعی «انتروپیک»، خطوط مقدم حاشیهرانی دادهها و سرکوب الگوریتمی محسوب میشوند که در همدستی آشکار با ماشین جنگی و امنیتی ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی، به مهندسی جریان اطلاعات و حاشیهرانی صدای ملتها میپردازند.
در این معماری تبعیضآمیز، الگوریتمها بهگونهای تنظیم شدهاند که روایتهای بومی، پیامهای مقاومت و هشتگهای هویتساز را در همان ساعات نخست خنثی یا سانسور کنند. اما پیروزی شگفتانگیز دادههای بومی در ۲۱ آبان ۱۴۰۵ و صعود درخشان هشتگ اصلی #جانفدایان_آذربایجانغربی به رتبه پنجم ترندهای جهانی (Worldwide Top Trends)، شکست فنی و ارتباطاتی سنگینی را بر ماشین سانسور الگوریتمی غرب تحمیل کرد. شکستن خطوط قرمز الگوریتمی این پلتفرمها توسط کاربران ایرانی نشان داد که توان متراکم خرد جمعی و سازماندهی ارگانیک شبکهای قادر است کنترل انحصاری غولهای فناوری را ناکام گذاشته و پیام اقتدار ملی را بر تارک ترندهای بینالمللی بنشاند. بررسی جغرافیای تحرک دیجیتال در این رویداد، چرایی و چگونگی این شکست الگوریتمی را بیشتر روشن میسازد.
تحلیل دادههای شبکهای و نگاشت جغرافیایی هشتگها در روز ۲۱ آبان ۱۴۰۵، الگویی بینظیر از «مهندسی موزاییکی ترندها» و تکثیر هویتهای بومی در عرصه جهانی را به نمایش گذاشت.
دادههای مستخرج از وضعیت ترندهای ایران گواهی میدهند که چگونه موجسازی متوازن شهرستانهای آذربایجان غربی توانست تمامی ۱۰ رتبه برتر ترندهای کشور را به تسخیر خود درآورد؛ در این رتبهبندی راهبردی، هشتگ #جانفدایان_آذربایجانغربی در جایگاه نخست قرار گرفت و بلافاصله هشتگ #جانفدایان_ارومیه رتبه دوم کشور را از آن خود کرد. این پیوستگی هوشمندانه با خرد شهری و حضور حماسی سایر نقاط استان تداوم یافت، بهطوریکه هشتگهای #سلماس_جانفدا در رتبه سوم، #جانفدایان_چایپاره در رتبه چهارم، #جانفدایان_باروق در رتبه پنجم، #پلدشت_جانفدا در رتبه ششم، #جانفدایان_خوی در رتبه هفتم، #جانفدایان_تکاب در رتبه هشتم، #ماکو_جانفداسی در رتبه نهم و هشتگ هویتساز #دیار_باکری در رتبه دهم جدول ترندهای ایران جای گرفتند.
این همافزایی ارگانیک که از تنوع زبانی و جغرافیایی تکاب و خوی تا ارومیه، سلماس، چایپاره، پلدشت، باروق و ماکو امتداد داشت، موزاییک گفتمانی قدرتمندی ساخت که به عنوان موتور پیشران، هشتگ کلیدی استان را تا رتبه پنجم ترند جهانی بالا برد. این موفقیت ساختاری اثبات کرد که اگر تحرک دیجیتال بر هویت اصیل محلی و درک عمیق بومی متکی باشد، میتواند فضاهای گفتمانی فراملی را تسخیر کرده و ضرورت تدوین پیوستهای مستمر رسانهای را مضاعف گرداند.
پیروزیهای مقطعی و موجآفرینیهای لحظهای در فضای مجازی، اگرچه اثربخش و غرورآفرین هستند، اما نباید متولیان حوزه ارتباطات، نخبگان رسانهای و تصمیمگیران امنیت ملی را دچار سادهانگاری استراتژیک کنند.
در محیط پیچیده جنگ نرم و صفآراییهای تکنولوژیک، تبدیل دستاوردهای زودگذر به جریانهای پایدار و ساختارمند ارتباطی یک الزام حیاتبخش است. برای تداوم این مسیر، تدوین «پیوستهای مستمر رسانهای» و طراحی دیپلماسی دیجیتال بوممحور اجتنابناپذیر است؛ بستری که در آن آمادگیهای میدانی رزمایشهای زیستی-امنیتی با کنشگری ارگانیک افکار عمومی در شبکههای اجتماعی گره خورده و مانع از خنثیسازی یا سرکوب پیامهای بومی توسط پلتفرمهای صهیونیستی-آمریکایی شود.
آینده دیپلماسی رسانهای جمهوری اسلامی ایران در گرو ارتقای سواد الگوریتمی، بهرهگیری هوشمندانه از توان نخبگان استانی و بازتولید قدرت نرم بر پایه الگوهای بومی نظیر رویداد ۲۱ آبان است. تنها از طریق این نگاه تهاجمی، دانشی و پیشدستانه در جنگ الگوریتمی میتوان روایت نخست بحرانها را به دست گرفت، دیوارهای سانسور غولهای فناوری غربی را فرو ریخت و از کیان هویت، ثبات و امنیت ملی در جامعۀ شبکهای جهانی صیانت کرد.


